Zawór napowietrzający wpuszcza powietrze do kanalizacji, gdy w przewodzie powstaje podciśnienie, a wywiewka umożliwia wymianę powietrza między instalacją a atmosferą. Zawór może pomóc chronić zamknięcia wodne syfonów przed wysysaniem, ale nie jest uniwersalnym zamiennikiem wentylacji wyprowadzonej ponad dach. Przed jego montażem trzeba sprawdzić cały układ kanalizacji, rodzaj problemu i warunki przewidziane przez producenta.
Dlaczego kanalizacja potrzebuje powietrza?
Podczas spuszczania wody ścieki przemieszczają się rurami i zmieniają warunki przepływu powietrza w instalacji. Jeśli powietrze nie może dopłynąć tam, gdzie jest potrzebne, powstałe podciśnienie może oddziaływać na wodę znajdującą się w syfonach. Ta warstwa wody oddziela wnętrze kanalizacji od pomieszczenia.
Ubytkom wody w syfonie mogą towarzyszyć odgłosy zasysania lub bulgotanie, a później zapach kanalizacji. Sam dźwięk nie przesądza jednak o braku napowietrzania: podobne objawy może dawać częściowa niedrożność albo nieprawidłowy układ przewodów. Zależność między spłukiwaniem toalety a bulgotaniem w odpływie prysznica warto potraktować jako wskazówkę do sprawdzenia wspólnej części instalacji.
Jak działa wywiewka, a jak zawór napowietrzający?
Wywiewka jest zakończeniem przewodu wentylującego kanalizację, wyprowadzonym ponad dach. Zapewnia połączenie instalacji z powietrzem zewnętrznym. Pomaga wyrównywać ciśnienie w przewodach oraz odprowadzać powietrze i gazy z kanalizacji na zewnątrz budynku.
Typowy zawór napowietrzający działa jednokierunkowo: przy odpowiednim podciśnieniu otwiera się i dopuszcza powietrze do rury, a po wyrównaniu ciśnienia zamyka się. Nie należy zakładać, że przez taki zawór będzie usuwane nadciśnienie lub że zastąpi on wszystkie funkcje wywiewki.
| Cecha | Wywiewka | Typowy zawór napowietrzający |
|---|---|---|
| Kontakt instalacji z otoczeniem | Przewód otwarty do atmosfery ponad dachem | Element otwierający się, gdy w instalacji wystąpi odpowiednie podciśnienie |
| Podstawowa rola | Wentylacja instalacji i wyrównywanie ciśnienia | Doprowadzenie powietrza do przewodu |
| Ograniczenie | Wymaga odpowiedniego wyprowadzenia przewodu | Nie zastępuje automatycznie wentylacji całej kanalizacji |
| Dostęp do obsługi | Wymaga możliwości kontroli drożności zakończenia | Wymaga dopływu powietrza i dostępu do kontroli lub wymiany |
Kiedy zawór może być przydatny?
Zawór napowietrzający bywa stosowany jako dodatkowy element wentylacji podejścia kanalizacyjnego albo wybranego pionu. Przykładem jest długi odcinek podejścia, w którym podczas odpływu ścieków powstaje podciśnienie oddziałujące na syfon. W katalogu systemów kanalizacji wewnętrznej Wavin opisano takie zastosowanie oraz podkreślono, że zawór wymaga dopływu powietrza i dostępu umożliwiającego wymianę.
Przydatność zaworu zależy od układu konkretnej instalacji. Hydraulik powinien ustalić między innymi, jakie przybory są podłączone do danego odcinka, gdzie znajdują się piony i ich wentylacja oraz czy przewody są drożne. Znaczenie mają także średnica, wydajność i dopuszczalny zakres zastosowania konkretnego produktu. Samo dopasowanie zaworu do średnicy rury nie wystarcza do oceny całego rozwiązania.
Jeśli woda odpływa powoli, szczególnie po każdym użyciu urządzenia, trzeba wziąć pod uwagę również zator lub ograniczenie przekroju rury. Wolny odpływ prysznica mimo czystego syfonu może wymagać sprawdzenia dalszej części podejścia, zanim zapadnie decyzja o zmianie napowietrzania.
Czy można zastąpić wywiewkę zaworem?
Nie należy usuwać ani zaślepiać wywiewki tylko dlatego, że w instalacji pojawi się zawór napowietrzający. Wavin opisuje zawory jako rozwiązanie stosowane w układach wyposażonych w wentylację podstawową i wskazuje warunki dotyczące wentylacji pionów. Ocena konkretnego budynku wymaga uwzględnienia projektu, właściwych wymagań oraz dokumentacji zastosowanego systemu.
W budynku wielorodzinnym pion może obsługiwać kilka lokali. Zmiana jego zakończenia albo ingerencja w część wspólną może więc wpłynąć na innych użytkowników. Przed taką pracą należy skontaktować się z zarządcą i powierzyć ocenę instalatorowi. To szczególnie ważne, gdy objawy pojawiają się w kilku mieszkaniach albo zmieniają się w zależności od korzystania z kanalizacji przez sąsiadów.
Co sprawdzić przed montażem i zabudową zaworu?
- Dostęp powietrza. Zawór musi mieć możliwość pobierania powietrza z otoczenia. Zamknięcie go w szczelnej, niewentylowanej obudowie może ograniczyć jego działanie.
- Dostęp serwisowy. Należy przewidzieć możliwość obejrzenia i wymiany elementu bez niszczenia stałej zabudowy. Miejsce montażu powinno być osiągalne także po zakończeniu remontu.
- Położenie i warunki pracy. Lokalizację, pozycję montażową, dopuszczalną temperaturę oraz ograniczenia wynikające z poziomu zalewania dobiera się według dokumentacji konkretnego wyrobu i projektu.
- Dobór urządzenia. Trzeba sprawdzić przeznaczenie zaworu, średnicę podłączenia i wymaganą wydajność napowietrzania. Różne modele nie są automatycznie zamienne.
- Stan pozostałej instalacji. Nawet właściwy zawór nie usunie osadów z rury, nie naprawi nieszczelnego połączenia i nie zastąpi kontroli wywiewki.
Warto zachować dokumentację produktu oraz zanotować miejsce jego montażu przed zamknięciem zabudowy. Ułatwi to późniejsze sprawdzenie, czy zastosowano element odpowiedni do warunków panujących w danym miejscu.
Zapach lub bulgotanie po zamontowaniu zaworu: co może sprawdzić hydraulik?
Jeśli objawy utrzymują się po montażu, specjalista może sprawdzić, czy zawór ma dostęp do powietrza, czy jest właściwie dobrany i zamontowany oraz czy jego mechanizm działa. Równolegle powinien ocenić drożność przewodów i istniejącą wentylację. Dalsze czynności zależą od wyników oględzin, a nie od samego faktu występowania zapachu.
Źródłem zapachu może być także wyschnięte zamknięcie wodne, nieszczelność połączenia albo osad w odpływie. Więcej o rozróżnianiu tych sytuacji opisuje poradnik o zapachu z odpływu mimo czystego syfonu. Jeżeli natomiast woda cofa się z innego urządzenia, warto sprawdzić wspólny przewód odpływowy, tak jak w przypadku wody z pralki wracającej do brodzika.
Najczęstsze pytania
Czy zawór napowietrzający udrożni kanalizację?
Nie. Jego zadaniem jest doprowadzanie powietrza w przewidzianych warunkach pracy. Jeśli odpływ jest zatkany, przyczynę ograniczonego przepływu trzeba znaleźć i usunąć osobno.
Czy każdy zawór można zamontować na nieogrzewanym poddaszu?
Nie należy tego zakładać. Modele różnią się dopuszczalnymi warunkami pracy. Trzeba sprawdzić dokumentację konkretnego urządzenia oraz sposób zabezpieczenia przewidziany przez producenta.
Czy zawór może znajdować się za zabudową?
Może być przewidziany w zabudowie tylko wtedy, gdy rozwiązanie zapewnia wymagany dopływ powietrza i dostęp do urządzenia, a jego montaż jest zgodny z dokumentacją. Sama niewielka szczelina w meblu nie jest dowodem, że warunki te zostały spełnione.
